• Slider4
  • Slider5
  • Slider 9

Υδρονέφρωση

 

Τι είναι και πόσο συχνά εμφανίζεται

Οι εμβρυικοί νεφροί μπορούν να απεικονιστούν φυσιολογικά με το υπερηχογράφημα (US) από τις 10-12 εβδομάδες της εγκυμοσύνης και εμφανίζονται σαν ελλειψοειδείς ή κυκλικοί σχηματισμοί που το κέντρο τους αντιστοιχεί στην νεφρική πύελο. Συγκέντρωση ούρων στην νεφρική πύελο και τους κάλυκες ονομάζεται "υδρονέφρωση", με ή χωρίς διάταση των ουρητήρων και της ουροδόχου κύστης και μπορεί να είναι παροδική. Η υδρονέφρωση εμφανίζεται με συχνότητα περίπου 1% στο γενικό εμβρυϊκό πληθυσμό και αποτελεί τη συχνότερη διάγνωση συγγενούς ανωμαλίας.

Αίτια

Μεγάλη ποικιλία συγγενών ανωμαλιών του ουροποιητικού αλλά και μη παθολογικές καταστάσεις μπορεί να δώσουν την εικόνα υδρονέφρωσης στο προγεννητικό ηπερηχογράφημα (US) τέτοιες είναι:

  • Παροδική υδρονέφρωση
  • Εξωνεφρική πύελος
  • Απόφραξη πυελοουρητηρικής συμβολής (PUJ)
  • Κυστεοουρητηρική παλινδρόμηση (ΚΟΠ)
  • Στένωση ουρητηροκυστικής συμβολής (VUJ)/μεγαουρητήρας
  • Νεφρική δυσγενεσία/υποπλασία
  • Πολυκυστικός δυσπλαστικός νεφρός (MCDK)
  • Διπλασιασμοί/ουρητηροκήλη
  • Βαλβίδες οπίσθιας ουρήθρας

Βαρύτητα-προγνωστική αξία

Η εκτίμηση της βαρύτητας της υδρονέφρωσης γίνεται με την μέτρηση της προσθιοπίσθιας διαμέτρου της νεφρικής πυέλου στο ύψος της οσφυϊκής μοίρας της εμβρυικής κοιλιάς σε εγκάρσια λήψη. Ανώτερο φυσιολογικό όριο θεωρούνται τα 5 mm μέχρι τις 20 εβδομάδες. Οι περισσότερες μελέτες συγκλίνουν στο ότι η ανεύρεση διάτασης > 5 mm έχει 100% ευαισθησία στην ανίχνευση συγγενούς ανωμαλίας ουροποιητικού. Θα πρέπει να σημειωθεί βέβαια ότι η ειδικότητα του ορίου αυτού είναι πολύ μικρότερη και ανέρχεται στο 24%. Οι μεγάλες διατάσεις έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αντιστοιχούν σε χειρουργικό πρόβλημα ενώ οι μικρού και μέτριου βαθμού διατάσεις συνήθως αντιπροσωπεύουν είτε Κυστεοουρητηρική παλινδρόμηση (ΚΟΠ) ή μεμονωμένη μη ειδική υδρονέφρωση. Η υδρονέφρωση έχει ταξινομηθεί σε 5 κατηγορίες από την Society of Fetal Urology ανάλογα με το βαθμό διάτασης της νεφρικής πυέλου και τις παρεγχυματικές αλλοιώσεις του νεφρού (ατροφία, κυστική δυσπλασία):

  • Βαθμός Ι: διάμετρος πυέλου 0,5-1 cm, φυσιολογικοί κάλυκες
  • Βαθμός ΙΙ: διάμετρος πυέλου 1-1,5 cm, φυσιολογικοί κάλυκες
  • Βαθμός ΙΙΙ: διάμετρος πυέλου > 1,5 cm, ήπια διάταση καλύκων
  • Βαθμός ΙV: διάμετρος πυέλου > 1,5 cm, μέτρια διάταση καλύκων
  • Βαθμός V: διάμετρος πυέλου . 1,5 cm, σοβαρή διάταση καλύκων, ατροφία παρεγχύματος

Η πιθανότητα να αντιπροσωπεύει η υδρονέφρωση σοβαρή ανωμαλία του ουροποιητικού που να χρειαστεί μακροχρόνια παρακολούθηση ή χειρουργική παρέμβαση είναι ανάλογη με το βαθμό της βαρύτητάς της. Σε μεγάλου βαθμού υδρονέφρωση με διάμετρο πυέλου > 20 mm η πιθανότητα σοβαρής δομικής ανωμαλίας είναι 94%, σε μέτρια υδρονέφρωση με διάμετρο πυέλου 10-15 mm η πιθανότητα είναι 50% και σε μικρού βαθμού υδρονέφρωση με διάμετρο πυέλου 5-10 mm, η πιθανότητα είναι μόνο 3%.

Διαγνωστική προσέγγιση και παρακολούθηση

  • Μετά το 2ο 24ωρο ζωής: κρεατινίνη, κ/α ούρων, έναρξη χημειοπροφύλαξης (ΧΜΠ).
  • US νεφρών σε ηλικία 1 και 6 εβδομάδων
  • Φυσιολογικά: διακοπή ΧΜΠ και επανάληψη US σε ηλικία 12 μηνών
  • Διάταση > 10 mm : Κυστεοουρηθρογραφία Άμεση διερεύνηση (στο πρώτο 48ωρο ζωής) απαιτείται σε μεγάλη αμφοτερόπλευρη διάταση με συνυπάρχουσα διάταση ουρητήρων και κύστης καθώς και σε διάταση σε μονήρη νεφρό.

Παιδιά με ήπια υδρονέφρωση 5-10 mm

Συχνά οφείλεται σε ΚΟΠ (20-29% στις διάφορες μελέτες, έναντι 0,4-1,8% που υπολογίζεται η συχνότητα ΚΟΠ σε μη επιλεγμένο πληθυσμό) και υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για ουρολοίμωξη. Δεν υπάρχει ομοφωνία ως προς τη διαγνωστική προσέγγιση και την αντιμετώπιση. Σε κάποια κέντρα προτείνεται πλήρης απεικονιστικός έλεγχος. Πιο συνετή φαίνεται η λύση της χορήγησης ΧΜΠ και παρακολούθησης με καλλιέργειες επί συμπτωμάτων και US (3, 6, 12 μήνες).

Παιδιά με παροδική υδρονέφρωση (φυσιολογικό US μετά τη γέννηση)

Τα μισά περίπου παιδιά με προγεννητική υδρονέφρωση αναμένεται να έχουν φυσιολογικό US μετά τη γέννηση. Υπάρχει μεγάλη διάσταση απόψεων ως προς την αντιμετώπιση. Σε κάποιες μελέτες έχει διαπιστωθεί ότι σημαντικό ποσοστό (25%) των παιδιών αυτών έχει ΚΟΠ και προτείνεται πλήρης απεικονιστικός έλεγχος. Στα περισσότερα κέντρα προτείνεται παρακολούθηση όπως στα παιδιά με ήπια υδρονέφρωση, με ή χωρίς ΧΜΠ στην περίπτωση αυτή.

Παιδιά με υδρονέφρωση > 10 mm χωρίς Κυστεοουρητηρική παλινδρόμηση (ΚΟΠ) ή απόφραξη

Από μερικούς έχει χαρακτηριστεί η κατάσταση αυτή ως PUJ υδρονέφρωση και η πρόγνωσή της θεωρείται καλή. Μόνο το 5% αναμένεται να εξελιχθεί σε PUJ απόφραξη που θα χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση. Τα υπόλοιπα βελτιώνονται ή μένουν αμετάβλητα. Τα παιδιά αυτά θεωρούνται αυξημένου κινδύνου για ουρολοιμώξεις ή λιθίαση για αυτό συνιστάται παρακολούθηση με US (1, 3, 5, 10, 15 έτη) και καλλιέργειες ούρων επί συμπτωμάτων, χωρίς να έχει αποδειχτεί όφελος από μακροχρόνια ΧΜΠ.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Αν και σημαντικό ποσοστό παιδιών που κυμαίνεται από 15-40% στις διάφορες μελέτες έχει ένδειξη χειρουργείου, μόνο το 5% χειρουργείται τελικά. Παθολογικό δυναμικό σπινθηρογράφημα δεν σημαίνει απαραίτητα χειρουργείο. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει τάση συντηρητικής αντιμετώπισης PUJ και VUJ απόφραξης, με κριτήριο την κλινική πορεία του παιδιού και την παρακολούθηση της νεφρικής λειτουργίας με δυναμικό σπινθηρογράφημα. Απόλυτες ενδείξεις χειρουργείου παραμένουν οι βαλβίδες της οπίσθιας ουρήθρας και η ουρητηροκήλη.

Διαβάστηκε 4410 φορές Τελ. αλλαγή: Δευτέρα, 12 Δεκέμβριος 2016 11:19

Share it

Ποιοι είμαστε

Η ιστοσελίδα emvriomitriki.gr έχει ως σκοπό να καλύψει τις απορίες και τις ανάγκες των εγκύων γυναικών. Συγχρόνως, λόγω του υψηλού επιπέδου του υλικού που περιέχει, καθίσταται χρήσιμο εργαλείο σε μαιευτήρες και άλλους επαγγελματίες υγείας που επιθυμούν να ανανεώσουν τις γνώσεις τους. Η επιμέλεια των κειμένων, του φωτογραφικού υλικού και των βίντεο, ανήκει στον ιατρό Αναστάσιο Κοκοβίδη.

Στοιχεία Επικοινωνίας

Λεωφόρος Κηφισίας 32
Αθήνα, 115 26
210 7771300