• Slider4
  • Slider5
  • Slider 9

Κλειδοκρανιακή δυσόστωση

Περιγραφή και ορισμός

Η κλειδοκρανιακή δυσόστωση (ΚΚΔ) αποτελεί μια σκελετική δυσπλασία, η οποία χαρακτηρίζεται κυρίως από απουσία ή υποπλασία της κλείδας, ανωμαλίες της οστέωσης του κρανίου με πολυάριθμες οδοντικές ανωμαλίες και ανωμαλίες της οστέωσης της λεκάνης.

Δημογραφικά στοιχεία

Η νόσος γενικά είναι σπάνια και εμφανίζεται με συχνότητα 1/1.000.000 γεννήσεις, σε όλα τα έθνη, και προσβάλει εξίσου τα δύο φύλλα.

Ανωμαλίες ανιχνεύσιμες μέσω υπερηχογραφίας

Οι ανωμαλίες που μπορούν να ανιχνευθούν μέσω υπερηχογραφίας κατατάσσονται, ανάλογα με την συχνότητα με την οποία ανευρίσκονται, σε συνήθη και περιστασιακά ευρήματα.

Α. Τα συνήθη ευρήματα αφορούν:

  • υποπλασία ή απουσία κλείδας στο 10% των προσβεβλημένων νεογνών
  • υποπλασία μέσης γραμμής του προσώπου
  • υποπλαστικά λαγόνια οστά με φυσιολογικά μακρά οστά καθυστερημένη επιμετάλλωση του ηβικού οστού
  • υπερτελορισμός

Β. Τα περιστασιακά ευρήματα αφορούν:

  • λυκόστομα
  • ρινική υποπλασία
  • μικρογναθία

 

Διαφορική διάγνωση

Η διαφορική διάγνωση θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει όλες εκείνες τις καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από βαριά υποπλασία των μακρών οστών, συνεπώς και της κλείδας, αλλά και από εκείνες που προκαλούν ανωμαλίες της οστέωσης του κρανίου και της λεκάνης.


Καταστάσεις και σύνδρομα που εμφανίζονται με παρόμοια υπερηχογραφικά ευρήματα:
 
  • ακολουθία Klippel – Feil
  • ακολουθία Poland με την ανωμαλία Sprengel
  • αχονδρογένεση
  • ατελής οστεογένεση
  • σύνδρομο Holt – Oram
  • σύνδρομο Roberts
  • σύνδρομο θρομβοκυτταροπενίας – απουσίας της κερκίδας (TAR)

 

Αναλυτικά:

Η ακολουθία Klippel – Feil χαρακτηρίζεται από ανώμαλους αυχενικούς σπονδύλους, ασυμμετρία προσώπου, χαμηλής πρόσφυσης αυτιά, βραχύ αυχένα και ενίοτε λυκόστομα, σκολίωση και ατέλειες πλευρών.

Η ακολουθία Poland με την ανωμαλία Sprengel αφορά κυρίως δυσπλασία της ωμικής ζώνης με συνεπακόλουθο περιορισμό στην κίνηση του ώμου σε αντίθεση με την κλειδοκρανιακή δυσόστωση (ΚΚΔ) η οποία παρουσιάζει μεγάλη πλαστικότητα στην κίνηση του ώμου.

 

Άλλες καταστάσεις ή και σύνδρομα που συσχετίζονται με υποπλασία της κλείδας και με σκελετική δυσπλασία, θεωρούνται όμως απίθανες εάν τα μέλη έχουν φυσιολογικό μήκος και διαμόρφωση, είναι η αχονδρογένεση, η ατελής οστεογένεση, το σύνδρομο Holt – Oram, το σύνδρομο Roberts και το σύνδρομο θρομβοκυτταροπενίας – απουσίας της κερκίδας (TAR).

Η αχονδρογένεση αποτελεί μια θανατηφόρο σκελετική δυσπλασία που χαρακτηρίζεται από πολύ βαριά υποπλασία των οστών, που καταλήγει σε εξεσημασμένη μικρομελία, δυσανάλογα μεγάλο θόλο κρανίου και μειωμένη οστέωση σπονδυλικής στήλης και οστών.

Η ατελής οστεογένεση περιλαμβάνει μια ετερογενή ομάδα καταστάσεων που παρουσιάζουν διαταραχές του κολλαγόνου και χαρακτηρίζονται από σοβαρή απομετάλλωση του σκελετού. Τα υπερηχογραφικά ευρήματα συμπεριλαμβάνουν φτωχή οστεοποίηση (μετάλλωση) και ανωμαλίες των μακρών οστών, όπως βράχυνση, γωνίωση, κύρτωση και κατάγματα που είναι περισσότερο έντονα στα μηριαία οστά.

Το σύνδρομο Holt – Oram χαρακτηρίζεται από σκελετικές δυσπλασίες ιδίως των άνω άκρων όπως απουσία αντιχείρων, συνδακτυλία, φωκομελία, υποπλασία της κερκίδας, της ωλένης ανωμαλίες της κλείδας καθώς και καρδιακές ανωμαλίες (μεσοκολπικά, μεσοκοιλιακά ελλείμματα).

Το σύνδρομο Roberts στην τυπική του μορφή χαρακτηρίζεται από τετραφωκομέλια με απουσία των αντιβραχίων, στρεβλοποδία, μικροκεφαλία, υπερτελορισμό και χειλεοσχιστίες.

Το σύνδρομο θρομβοκυτταροπενίας  απουσίας της κερκίδας (TAR) χαρακτηρίζεται από κερκιδική απλασία άμφω και θρομβοκυτταροπενία, συνοδό υποπλασία ή απουσία της ωλένης και σταθερά παρόντες τους αντίχειρες, ανωμαλίες των κάτω άκρων όπως εξαρθρώματα και απουσίας των περονών σε ποσοστό 50%.

 

Υπερηχογραφική διάγνωση

Ορισμένες από τις περισσότερο συχνές ανατομικές ανωμαλίες που απαντώνται στα προσβεβλημένα έμβρυα μπορούν να ανιχνευτούν με το υπερηχογράφημα. Ωστόσο, μερικές φορές, λόγω της σπανιότητας της νόσου ή και της μικρής βαρύτητας των ανωμαλιών που εμπλέκονται, αυτές, μπορούν να διέλθουν της προσοχής του εξεταστή και να μην τεθεί η διάγνωση. Γι αυτό και απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και στοχευμένος έλεγχος κυρίως στους γόνους πασχόντων ατόμων ή εάν κατά τον έλεγχο ρουτίνας των εμβρύων ανιχνεύονται βραχέα τα μακρά οστά. Πάντως, ένα φυσιολογικό υπερηχογράφημα δεν εγγυάται ότι το νεογνό δεν θα έχει κλειδοκρανιακή δυσόστωση (ΚΚΔ), επειδή υπάρχουν πολλές και διαφορετικές φαινοτυπικές εκδηλώσεις της νόσου στα μέλη μιας οικογένειας πασχόντων. Ωστόσο, η διάγνωση της κλειδοκρανιακής δυσόστωσης (ΚΚΔ) τέθηκε επιτυχώς ήδη από την 14η - 15η εβδομάδα της κύησης και βασίστηκε στην προσεκτική αξιολόγηση των κλειδών στα έμβρυα που διέτρεχαν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της εν λόγω διαταραχής. Κάποιες φορές η κλείδα δεν αναγνωρίστηκε στις 15 εβδομάδες της κύησης, ωστόσο η διάγνωση επιβεβαιώθηκε στις 20 εβδομάδες της κύησης. Στη νόσο αυτή έχει περιγραφεί επίσης υποπλασία του ρινικού οστού.

Κληρονομικότητα

Η διαταραχή της κλειδοκρανιακής δυσόστωσης (ΚΚΔ) έχει ένα αυτοσωματικό επικρατές πρότυπο κληρονομικότητας με ποικιλόμορφη γονοτυπική έκφραση, ενώ σε ποσοστό 40% εμφανίζεται αυτόματα χωρίς προφανή γενετική αιτία. Το υπεύθυνο γονίδιο γι’ αυτή τη νόσο είναι το Runx2 η μετάλλαξη του οποίου έχει χαρτογραφηθεί στο βραχύ σκέλος του χρωμοσώματος 6 (6p21). Εάν ένας γονέας νοσεί, τότε, υπάρχει πιθανότητα 50%, η νόσος να μεταδοθεί στους απογόνους.

Στρατηγική διαχείρισης

Προγεννητικά η διάγνωση της κλειδοκρανιακής δυσόστωσης (ΚΚΔ) μπορεί να τεθεί στοχευμένα σε έμβρυα, λόγω βεβαρημένου ιστορικού, λαμβάνοντας εμβρυϊκό DNA με αμνιοκέντηση μετά την 16η εβδομάδα της κύησης ή με δειγματοληψία χοριακής λάχνης (CVS) μεταξύ του 11ης και 14ης εβδομάδα της κύησης. Απαραίτητη προϋπόθεση για να τεθεί με επιτυχία η διάγνωση θεωρείται πως πρέπει να είναι γνωστές (χαρτογραφημένες) οι μεταλλάξεις στο γονίδιο Runx2 το οποίο ευθύνεται για την πρόκληση της κλειδοκρανιακής δυσόστωσης (ΚΚΔ) στην οικογένεια.

Μετά τη γέννηση η διάγνωση της κλειδοκρανιακής δυσόστωσης (ΚΚΔ) βασίζεται κυρίως στα ακτινογραφικά ευρήματα (X-ray) και την φυσική εξέταση, ενώ η επιβεβαίωση γίνεται με την αναζήτηση των πιθανών μεταλλάξεων στο γονίδιο Runx2, με την χαρτογράφηση του καρυότυπου (DNA) στο περιφερικό αίμα.

Φυσική ιστορία και έκβαση

Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα κλινικών εκδηλώσεων της κλειδοκρανιακής δυσόστωσης (ΚΚΔ), απότοκο της γονοτυπικής ποικιλομορφίας, ακόμα και εντός της ίδιας οικογένειας που μπορεί να κυμαίνεται από μεμονωμένες οδοντικές ανωμαλίες έως σοβαρές δυσμορφίες οι οποίες επιφέρουν λειτουργικές επιπτώσεις.

Τα κυριότερα κλινικά σημεία και συμπτώματα συμπεριλαμβάνουν την υποπλασία ή απλασία της κλείδας με στενούς και επικλινείς ώμους που έχουν την τάση να πλησιάσουν ο ένας τον άλλον πρόσθια, μέχρι την πλήρη επαφής τους (Beals RK, Sauser DD. Nontraumatic disorders of the clavicle. J Am Acad Orthop Surg 2006; 14(4):205-214). Άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που μπορεί να ανευρεθούν είναι η μακροκεφαλία, η διόγκωση και προβολή του μετωπιαίου οστού με εξοστώσεις στην οροφή των οφθαλμικών κόγχων, η καθυστερημένη επιμετάλλωση των κρανιακών ραφών και των ηβικών οστών, η υποπλασία της γνάθου και των ζυγωματικών (Kaplan SB, Kemp SS, Oh KS Radiographic manifestations of congenital anomalies of the skull. Radiol Clin North Am.1991 Mar; 29(2):195-218), η κύφωση, η λόρδωση, η βραχυδακτυλία, τα επιμήκη δάχτυλα, οι κοντοί και ευρείς αντίχειρες.

Συχνή είναι η εμφάνιση υπεράριθμων δοντιών ειδικά στην άνω γνάθο, χωρίς να αποκλείονται περιπτώσεις συγγενούς έλλειψής τους (Richardson A, Deussen FF. Facial and dental anomalies in cleidocranial dysplasia: a study of 17 cases. Int J Pediatr Dent 1994; 4:225-31) ή εγκλεισμού τους (Yoda S, Suda N, Kitahara Y, Komori T, Ohyama K. Delayed tooth eruption and suppressed osteoclast number in the eruption pathway of heterozygous Runx2/Cbfa1 knockout mice. Arch Oral Biol 2004; 49:435-42). Τα δόντια έχουν υποπλαστική αδαμαντίνη, ανωμαλίες στη μορφολογία της μύλης και κεκαμμένες ρίζες, με αυξημένο μήκος.

Τα περισσότερα αγόρια και πολλά από τα κορίτσια εμφανίζουν χαμηλότερο ανάστημα σε σχέση με την ηλικία τους. Ο μέσος όρος αναστήματος για τους ενήλικους άνδρες είναι 160 cm (Otto F, Thornell AP, Crompton T, et al. Cfbal, a candidate gene for cleidocranial dysplasia syndrome, is essential for osteoblast differentiation and bone development. Cell. 1997; 89:765-771). Συχνή είναι η εμφάνιση ραιβών ισχίων (coxa-vara), με χαρακτηριστική χωλότητα στη βάδιση λόγω ανεπάρκειας των απαγωγών μυών - Trendelenburg gait και περιορισμό στην απαγωγή των ισχίων (Richie MF, Johnston CE 2nd. Management of developmental coxa vara in cleidocranial dysostosis. Orthopedics. 1989; 12:1001-1004).

Διαβάστηκε 1188 φορές Τελ. αλλαγή: Σάββατο, 10 Δεκέμβριος 2016 17:07

Share it

Ποιοι είμαστε

Η ιστοσελίδα emvriomitriki.gr έχει ως σκοπό να καλύψει τις απορίες και τις ανάγκες των εγκύων γυναικών. Συγχρόνως, λόγω του υψηλού επιπέδου του υλικού που περιέχει, καθίσταται χρήσιμο εργαλείο σε μαιευτήρες και άλλους επαγγελματίες υγείας που επιθυμούν να ανανεώσουν τις γνώσεις τους. Η επιμέλεια των κειμένων, του φωτογραφικού υλικού και των βίντεο, ανήκει στον ιατρό Αναστάσιο Κοκοβίδη.

Στοιχεία Επικοινωνίας

Λεωφόρος Κηφισίας 32
Αθήνα, 115 26
210 7771300