• Slider4
  • Slider5
  • Slider 9

Τοξόπλασμα

Περιγραφή και ορισμός

Η συγγενής τοξοπλάσμωση περιγράφηκε για πρώτη φορά πριν από 90 περίπου χρόνια στην Τσεχοσλοβακία από τον οφθαλμίατρο Janku το 1923. Ενοχοποιήθηκε το παράσιτο Toxoplasma gondii που απομονώθηκε για πρώτη φορά σε τρωκτικά της Β. Αφρικής, σήμερα είναι πολύ διαδεδομένο σε όλο τον κόσμο, μολύνει βοοειδή, σκύλους, περιστέρια, κυρίως όμως αιλουροειδή. Η γάτα αποτελεί την κύρια εστία μόλυνσης στον άνθρωπο, ενώ η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι αδύνατη. Η λοίμωξη συνήθως στην έγκυο είναι ασυμπτωματική και περνάει απαρατήρητη, εν τούτοις μερικές φορές είναι δυνατόν να παρουσιαστεί σύνδρομο που μοιάζει με εκείνο της λοιμώδους μονοπυρήνωσης, δηλαδή πυρετός με ρίγη, κακουχία, κεφαλαλγία, μυαλγία και διόγκωση λεμφαδένων, ενώ ένα ποσοστό 10-20% θα εμφανίσει μόνο κακουχία και διόγκωση οπίσθιων τραχηλικών λεμφαδένων. Στο έμβρυο, το παράσιτο Toxoplasma gondii προκαλεί υδροκεφαλία, ενδοεγκεφαλικές αποτιτανώσεις, μικροφθαλμία και χοριοαμφιβληστροειδίτιδα (Larsen JW 1986. Congenital toxoplasmosis. In “Teratogen Update. Environm entally Induces Birth Defects”, Sever J L. Brent R L, (eds), Alan R Liss, New York pp 97-100).

Επιδημιολογικά στοιχεία

Σε χώρες όπου συνηθίζεται η βρώση άψητου κρέατος, η συχνότητα της τοξοπλάσμωσης είναι αυξημένη. Στην Γαλλία η συχνότητα των οροθετικών γυναικών στην αναπαραγωγική ηλικία αγγίζει το 90% (Desmonds G, Couvreur J. Toxoplasmosis in pregnancy and its transmission to the fetus. Bull. N. Acad. Med. 50: 146-159, 1974), ενώ στην Αγγλία κυμαίνεται μεταξύ 22 και 30% (McCarthy M: Of cats and women. Br. Med. J. 287: 445-446, 1983). Στις ΗΠΑ, αν και υπάρχουν μεγάλες διαφορές στις Πολιτείες, η συχνότητα των οροθετικών εγκύων ανέρχεται στο 36 % (Server JL, Ellenberg JH Ley AC: Toxoplasmosis: Maternal and pediatric findings in 23000 pregnancies. Pediatrics 82: 181-192, 1988). Στην Ελλάδα η συχνότητα της λανθάνουσας λοίμωξης αγγίζει το 53% (Κατσάνης Γ, Γολεμάτη Π, Πατραμάνη Ι: Συχνότητα και τίτλος αντισωμάτων κατά του τοξοπλάσματος σε γυναίκες της αναπαραγωγικής ηλικίας. Ιατρ. Επιθ. Ενόπλ. Δυν. 19: 279-281, 1985).

Πρακτικά, ο κίνδυνος ανάπτυξης συγγενούς τοξοπλάσμωσης στην κύηση εντοπίζεται μόνο στην πρωτομόλυνση. Η χρόνια τοξοπλάσμωση της μητέρας, με κύστεις στο μυομήτριο, δεν φαίνεται να οδηγεί στη λοίμωξη του πλακούντα (Remington JS, Desmonts G 1983. Toxoplasmosis: In "Infectious Diseases of the Fetus and Newborn Infant". JS Remington and JO Klein (eds) W. B. Saunders Co, Phil pp 143-263). Συνεπώς, αποδίδεται ενδιαφέρον μόνο στον αριθμό των γυναικών που μολύνονται στην διάρκεια της εγκυμοσύνης τους. Υπολογίζεται ότι σε χώρες με μέτριο επιπολασμό της νόσου (π.χ., Αγγλία, ΗΠΑ), 3-5 περίπου γυναίκες στις 1000 μολύνονται στην διάρκεια της εγκυμοσύνης τους (McCarthy M, 1983 & Server JL, 1988), (Tuomala RE 1991. Intrauterime Infections. In "Human Teratogens. Environmental Factors Which Cause Birth Defects". Educational Program Sponsored by Embryology Teratology Unit of Children’s Service, Massachusetts General Hospital and Department of Pediatrics, Harvard Medical School, Boston MA, April 29-May 1). Από αυτές, εμβρυϊκή λοίμωξη θα εκδηλωθεί σε περίπου 1 στις 3 περιπτώσεις μητρικής λοίμωξης (Benacerraf BE. Harvard Medical School, Υπερηχογραφία Εμβρυϊκών Συνδρόμων, ed Utopia 2009, pp 464).

Εμβρυοπάθεια

Το συγγενές σύνδρομο της τοξοπλάσμωσης συμπεριλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα κλινικών εκδηλώσεων που παραμένουν επί μακρόν, όπως νοητική υστέρηση, σπασμούς, μικροφθαλμία ή και μειωμένη οπτική οξύτητα λόγω χοριοαμφιβληστροειδίτιδας. Θεωρητικά, ακόμη και στην περίπτωση υποκλινικής λοίμωξης υπάρχει κάποιος κίνδυνος για νευρολογικές κυρίως διαταραχές, φαίνεται όμως ότι αυτός ο κίνδυνος, είναι πολύ μικρός. Σε μια σειρά επτά παιδιών που γεννήθηκαν με ασυμπτωματική λοίμωξη και παρακολουθήθηκαν επί 20 χρόνια, αναφέρεται ότι κανένα δεν εμφάνισε κάποιο νευρολογικό πρόβλημα υγείας, ενώ σε ένα μόνο αναπτύχθηκε χοριοαμφιβληστροειδίτιδα σε ηλικία 18 ετών (Koppe JG, Lower-Sieger DH, De Roever-Bonnet H 1986. Results of 20-year follow-up of congenital toxoplasmosis. Lancet 1:254).

Ανιχνεύσιμες ανωμαλίες στο υπερηχογράφημα

Υπερηχογραφικά ευρήματα ενδεικτικά της λοίμωξης μπορούν να ανιχνευθούν συνήθως μετά τις 20 εβδομάδες της κύησης και συμπεριλαμβάνουν τα ακόλουθα: κοιλιομεγαλία, μικροκεφαλία, ενδοκρανιακές και ηπατικές αποτιτανώσεις, ασκίτης, ηπατοσπληνομεγαλία, παχύς πλακούντας. Ωστόσο, η απουσία αυτών των ευρημάτων δεν αποκλείει μια τέτοια λοίμωξη.

Υπερηχογραφική διάγνωση

Το υπερηχογράφημα αποτελεί σημαντικό βοήθημα στον έλεγχο της κατάστασης του εμβρύου. Σε μία μελέτη από τους Pratlong F., και συνεργάτες, στην οποία η λοίμωξη επιβεβαιώθηκε σε 187 ασθενείς, η εμβρυική λοίμωξη διαγνώσθηκε σε 20 έμβρυα (ποσοστό 10,5%), το υπόλοιπο (89,5%) ήταν ελεύθερο μόλυνσης (Pratlong F, Boulot P, Issert E, et al: Fetal diagnosis of toxoplasmosis in 190 women infected during pregnancy. Pren Diagn 14: 191-198, 1994). Στις 20 περιπτώσεις, η διάγνωση τέθηκε με αμνιοπαρακέντηση, λήψη εμβρυϊκού αίματος και υπερηχογραφήματος. Εντούτοις υπερηχογραφικά ευρήματα ενδεικτικά της λοίμωξης αναγνωρίστηκαν σε 4 από τα 20 μολυσμένα έμβρυα (1 με υδροκεφαλία και 3 με ηπατομεγαλία). Σε μια άλλη μελέτη, 32 από τα τα 89 μολυσμένα έμβρυα είχαν παθολογικά υπερηχογραφικά ευρήματα στο διάστημα μεταξύ 20ης και 32ης εβδομάδας της κύησης και ήταν ήταν περισσότερο κυρίαρχα στα έμβρυα με λοίμωξη στην αρχή της κύησης.

Στρατηγικές διαχείρισης

Η ασυμπτωματική έγκυος που εμφανίζει χρόνιο υψηλό τίτλο αντισωμάτων απλώς παρακολουθείται τακτικά με υπερηχογράφημα, αφού πρακτικά δεν τίθεται κίνδυνος μετάδοσης στο έμβρυο.

Στην περίπτωση που υπάρχουν ορολογικές εξετάσεις της μητέρας που υπαινίσσονται πρόσφατη λοίμωξη-ειδικά IgM-αντισώματα ή θετικοποίηση των IgG αντισωμάτων στο πρώτο τρίμηνο της κύησης- μπορεί να τίθεται το δίλημμα θεραπεία ή διακοπή της κύησης? Πάντως στην περίπτωση μητρικής λοίμωξης στο πρώτο τρίμηνο της κύησης, ο κίνδυνος προσβολής του εμβρύου είναι 20% και μάλιστα με κατάλληλη θεραπεία μπορεί να υποδιπλασιαστεί (Hohlfed P, Daffos F, Thullier P, Aufrant C, Couvreur J, Mc Allese J et al. Fetal toxoplasmosis: outcome of pregnancy and infant follow-up after in-utero treatment. J. Pediatr. 115: 765-769, 1989). Αν επιλεχθεί διακοπή της κύησης, τότε για κάθε ένα έμβρυο που νοσεί θα θανατώνονταν περίπου 5-10 υγιή έμβρυα. Ωστόσο μπορεί να επιβεβαιωθεί ή να αποκλεισθεί η συγγενής λοίμωξη στο έμβρυο με αμνιοπαρακέντηση ή λήψη αίματος από τον ομφάλιο λώρο, μετά τις 20 εβδομάδες (Nicolaides KH, Rodek CH. Fetal blood sampling Bailliere' Clin Obstet Gynecol 1(3): 623, 1987). Εάν κατά τον έλεγχο διαπιστωθεί η ύπαρξη IgM αντισωμάτων ή παρασίτων, η πρόγνωση είναι σοβαρή και συνιστάται διακοπή της κύησης, εφόσον μάλιστα στο υπερηχογράφημα που ακολουθεί διαπιστωθεί διάταση των κοιλιών του εγκεφάλου (Desmonds και συν, Hohlfeld 1989). Εάν η προγεννητική διάγνωση δείξει λοίμωξη του εμβρύου και η έγκυος δεν επιθυμεί τη διακοπή της κύησης ή η διακοπή δεν είναι δυνατή για νομικούς ή ηθικούς λόγους, θα πρέπει να διενεργείται υπερηχογράφημα. Εάν αυτό είναι καθησυχαστικό, πρέπει να γίνεται θεραπευτική προσπάθεια για να περιοριστεί η λοίμωξη στον πλακούντα, πριν τα παράσιτα φθάσουν στο έμβρυο.

Φυσική ιστορία και έκβαση

Ο κίνδυνος προσβολής του εμβρύου εξαρτάται από την ηλικία κύησης στην οποία έγινε η πρωτολοίμωξη της εγκύου (Sever SL, Larsen JW, Grossman JH: Handbook of Perinatal Infections. 2 ed, Little Brown Co. Boston, Toronto 160-166, 1989), (Wilson CB, Remington JS: What can be done to prevent congenital toxoplasmosis. Am J. Obst. Gynecol. 138 : 357-363, 1980). Όσο μικρότερη είναι η εγκυμοσύνη, η εμβρυική τοξοπλάσμωση είναι σπανιότερη με βαριές όμως συγγενείς ανωμαλίες. Τουναντίον, εάν η λοίμωξη της μητέρας συμβεί στο τρίτο τρίμηνο ο κίνδυνος προσβολής του εμβρύου είναι μεν μεγάλος, αλλά η νόσηση του εμβρύου ελαφρά και πολύ συχνά το νεογνό γεννιέται ασυμπτωματικό (Lee RV. : Parasites in pregnancy: the problems of malaria and toxoplasmosis. Clin. Perinatol. 15: 352-363, 1988).

Διαβάστηκε 1731 φορές Τελ. αλλαγή: Δευτέρα, 12 Δεκέμβριος 2016 12:34

Share it

Ποιοι είμαστε

Η ιστοσελίδα emvriomitriki.gr έχει ως σκοπό να καλύψει τις απορίες και τις ανάγκες των εγκύων γυναικών. Συγχρόνως, λόγω του υψηλού επιπέδου του υλικού που περιέχει, καθίσταται χρήσιμο εργαλείο σε μαιευτήρες και άλλους επαγγελματίες υγείας που επιθυμούν να ανανεώσουν τις γνώσεις τους. Η επιμέλεια των κειμένων, του φωτογραφικού υλικού και των βίντεο, ανήκει στον ιατρό Αναστάσιο Κοκοβίδη.

Στοιχεία Επικοινωνίας

Λεωφόρος Κηφισίας 32
Αθήνα, 115 26
210 7771300